ข่าวสาร

'ผิวแพ้ง่าย' กับ 'ระคายเคือง' ต่างกันอย่างไร

         ผิวหนังของแต่ละคนไม่เหมือนกัน ด้วยโครงสร้างชั้นผิวที่มีความแข็งแรงไม่เท่ากันจึงทำให้เกิดการแพ้เมื่อใช้ผลิตภัณฑ์ที่ไม่ถูกกับผิว หรือบางครั้งผิวหนังอาจเกิดการระคายเคืองจากสารเคมีที่ผสมอยู่ในผลิตภัณฑ์ แล้วจะรู้ได้อย่างไรว่าอาการที่เป็นอยู่คือผิวแพ้ง่ายหรือระคายเคืองมาหาคำตอบกัน
 
ผิวแพ้ง่ายกับระคายเคืองต่างกันอย่างไร
 
        อันที่จริงการที่ผิวหนังอักเสบ คัน หรือแดง เกิดจากความผิดปกติเมื่อใช้ผลิตภัณฑ์ในกลุ่มเครื่องสำอาง โดยส่วนใหญ่มักจะมีอาการระคายเคืองผิว 80 – 90 % และผิวแพ้ง่ายเพียง 10 – 20 % เท่านั้น
 
  • อาการแพ้ (Allergic Reaction / Allergy ) เป็นภาวะที่บริเวณผิวหนังเกิดความเสียหายลึกลงไปจนถึงผิวชั้นกลาง (Dermis) ส่วนใหญ่มีอาการค่อนข้างรุนแรงถึงแรงมาก เช่น บวมแดง แสบร้อน ผิวหนังอักเสบ โดยไม่สามารถคาดการณ์ได้ล่วงหน้า จึงต้องลองใช้ผลิตภัณฑ์นั้นดูถึงจะรู้ว่าแพ้หรือไม่แพ้ เนื่องจากเครื่องสำอางที่ใช้แล้วแพ้ คนอื่นก็อาจจะไม่ได้แพ้เหมือนกัน เมื่อล้างเครื่องสำอางออกอาการก็ยังไม่ดีขึ้น เมื่อใช้เครื่องสำอางนั้นอีกครั้งก็จะกลับมาเป็นซ้ำเหมือนเดิม หากมีอาการรุนแรงอาจถึงขั้นเสียโฉมได้ สามารถเกิดการแพ้ได้ทุกส่วนของร่างกาย 
  • การระคายเคือง (Sensitizing Reaction / Irritation) เกิดขึ้นได้เมื่อผิวสัมผัสกับสารหรือสภาวะที่ก่อให้เกิดการระคายเคือง  เช่น น้ำหอม แอลกอฮอล์ ซัลเฟต อยู่ในสภาวะที่ร้อนหรือเย็นจนเกินไป หรือใช้เครื่องสำอางที่มีส่วนผสมที่ทำให้ผิวแห้ง ซึ่งอาการระคายเคืองผิวอาจเกิดกับคนอื่นได้เช่นเดียวกัน สังเกตได้เมื่อใช้ผลิตภัณฑ์แล้วรู้สึกคัน แสบแดง แห้งลอก ซึ่งสามารถคาดการณ์ได้ล่วงหน้าว่าอาจเกิดการระคายเคืองผิวขึ้นได้โดยการอ่านส่วนผสมบนฉลากผลิตภัณฑ์ เพื่อกรองสารเคมีที่ก่อให้เกิดการระคายเคืองผิว เมื่อล้างเครื่องสำอางออกจะพบว่าอาการดีขึ้น และไม่ได้มีอาการทุกครั้งที่ใช้เครื่องสำอาง เกิดได้กับผิวบางจุดของร่างกาย โดยสามารถใช้กับผิวหนังบางส่วนของร่างกายได้โดยไม่ทำให้เกิดการระคายเคือง
 
ข้อควรรู้เกี่ยวกับผิวแพ้ง่ายและระคายเคือง
 
1. สำหรับคนที่มีผิวแพ้ง่าย การจะรู้ได้ว่าเครื่องสำอางแบบไหนที่ใช้แล้วแพ้หรือไม่แพ้ต้องทดลองใช้ดูก่อน เนื่องจากเป็นปฏิกิริยาทางผิวหนังเฉพาะบุคคลที่ไม่สามารถสังเกตอาการจากคนอื่นได้ 
2. การใช้ผลิตภัณฑ์ที่มีเครื่องหมาย อย. ไม่ได้เป็นตัวชี้วัดว่าใช้ผลิตภัณฑ์นั้นแล้วจะไม่แพ้
3. ผลิตภัณฑ์ที่สกัดจากสมุนไพรธรรมชาติก็สามารถทำให้ผิวแพ้ได้เช่นกัน ซึ่งขึ้นอยู่กับสภาพผิวของแต่ละบุคคล
4. คนที่เกิดปฏิกิริยาผิวระคายเคือง มักเกิดขึ้นกับคนที่มีผิวชั้นนอกขาดความสมบูรณ์ เรียงตัวไม่เป็นระเบียบ เช่น คนที่กัดหน้ามาตลอดหรือทำ Laser แล้วไปตากแดดร้อนจัด ก็มีความเสี่ยงที่จะเกิดการระคายเคืองผิวได้ รวมถึงคนที่มีผิวแห้งจะมีโอกาสระคายเคืองผิวได้ง่ายกว่าผิวประเภทอื่น เนื่องจากขาดชั้นเคลือบปกป้องผิวจากสารก่อระคายเคืองเข้ามาทำความเสียหายภายในชั้นผิว
5. ในผลิตภัณฑ์บางประเภทพบว่าเมื่อใช้ไปนานๆ จะทำให้เกิดการระคายเคือง สาเหตุเกิดจากการสะสมของการระคายเคือง นอกจากนี้การระคายเคืองผิวอาจขึ้นอยู่กับความเข้มข้นของสารเคมีที่ทำให้ระคายเคืองผิว เช่น AHA ที่เมื่อใช้ในปริมาณมากจะทำให้รู้สึกคันยิบๆ บริเวณผิวหนังเหมือนโดนเข็มแทง
 
การรักษาผิวแพ้ง่ายและระคายเคือง
 
         สำหรับผู้ที่มีอาการแพ้ หากมีอาการรุนแรง ควรรีบไปพบแพทย์ผู้เชี่ยวชาญเฉพาะทางผิวหนังเพื่อทำการรักษา โดยแพทย์จะให้ยาแก้แพ้ ลดการอักเสบ กับยาบรรเทาอาการ ซึ่งการรักษาต้องอยู่ในความดูแลของแพทย์อย่างใกล้ชิด ส่วนผู้ที่มีอาการระคายเคืองผิว จะไม่รุนแรงเท่าผู้ที่มีผิวแพ้ แค่หลีกเลี่ยงสารหรือสภาวะที่อาจก่อให้เกิดการระคายเคืองก็เพียงพอแล้ว
 
ป้องกันผิวแพ้ง่ายด้วยการทดสอบ
 
        สำหรับผู้ที่มีอาการแพ้จะไม่สามารถทราบล่วงหน้าได้เลยว่าแพ้สารเคมีชนิดใดบ้าง นอกจากการทดสอบสารก่อภูมิแพ้ ซึ่งมีวิธีการทดสอบง่ายๆ 2 วิธี คือ
 
 วิธีที่ 1 ทดสอบด้วยตัวเองโดยการทาผลิตภัณฑ์บริเวณท้องแขนทั้ง 2 ข้าง ในเวลาเช้า – เย็น ติดต่อกัน 7 วัน ถ้าไม่ปรากฎอาการก็สามารถใช้ผลิตภัณฑ์นั้นบริเวณใบหน้าได้ 
 
วิธีที่ 2 ทดสอบด้วยแผ่นทดสอบภูมิแพ้ผิวหนังชนิดผื่นแพ้สัมผัส (Patch Test) โดยปิดสารทดสอบบริเวณแผ่นหลัง วิธีนี้จะช่วยให้ผู้ป่วยทราบว่าแพ้สารก่อภูมิแพ้ชนิดใดบ้าง หากพบว่าสารที่ใช้ทดสอบคือสาเหตุของการแพ้ก็สามารถหลีกเลี่ยงการใช้ผลิตภัณฑ์ที่มีส่วนผสมของสารชนิดนั้นได้อย่างปลอดภัย
 
       เมื่อผู้ป่วยสามารถแยกแยะได้ว่าเป็นผิวแพ้หรือระคายเคืองก็จะรู้จักวิธีการดูแลผิวได้อย่างถูกต้อง ช่วยให้มั่นใจในการเลือกผลิตภัณฑ์ที่เหมาะกับผิวจริงๆ โดยไม่ต้องกังวลว่าจะกลับมามีปัญหาผิวเหมือนเดิมได้อีกครั้ง
 
สนใจสอบถามข้อมูลเพิ่มเติมได้ที่ โรงพยาบาลผิวหนัง อโศก 
เบอร์โทรศัพท์ : สาขาอโศก 02-2465111
                    สาขาปิ่นเกล้า 02-4345222
 
                     Line @asokeskinhospital